Fort VII - Łobaczew

Fort zbudowany według zmodyfikowanego w 1879 roku projektu "umocnienia nr 2". Projekt pochodził z opracowanego w 1874 roku w Głównym Zarządzie Inżynierii atlasu gotowych planów standardowych fortów,  z którego skorzystano przy rozbudowie Twierdzy Brzeskiej. Pierwotnie dzieło pod względem konstrukcyjnym miało charakter typowego rosyjskiego fortu artyleryjskiego o charakterze ziemno-ceglanym. Po gruntownej przebudowie w latach 1912-1913, pod nadzorem kpt. D.M. Karbyszewa, fort został wzmocniony żelbetonem o grubości dochodzącej do 2,5-3 m i przystosowany do wymagań, jakie stawiała ówczesna artyleria. Funkcja samego fortu zasadniczo zmieniła się w  przeciwszturmową.

   Fort założony został na planie pięcioboku i rozplanowany symetrycznie wobec osi wyznaczonej przez poternę główną biegnącą od koszar szyjowych do rawelinu. Fort pierwotnie dwuwałowy po modernizacji otrzymał jeden wał główny z działobitniami dla lekkich armat przeciwszturmowych oraz z betonowymi ławami strzeleckimi dla piechoty.  Fort posiadał dwa schrony pogotowia umieszczone w wale. wszystkie obiekty forteczne tj. koszary, schrony oraz kaponiery skomunikowane były między sobą ukrytymi korytarzami oraz poterną. Fort był otwarty od strony szyi tj. nie posiadał kaponiery szyjowej. Fosa wodna otaczająca fort broniona była przez kaponierę czołową (osłoniętą rozbudowanym trójkątnym rawelinem) oraz dwie kaponiery barkowe.  Koszary szyjowe były jednokondygnacyjne i składały się  z  jednotraktowego ciągu kilkunastu prostokątnych pomieszczeń z oknami. Pomieszczenia koszar ułożone były w amfiladzie.  Wejścia do obiektu (koszary i poterna) osłonięte były przez przelotnie. Na przedpolu fortu przewidywane było pole minowe i zapora z drutu kolczastego. Załoga fortu liczyła prawdopodobnie około 250 żołnierzy (1-2 kompanie piechoty, pododdział saperów, artylerzyści). Na uzbrojeniu fortu znajdowały się ciężkie karabiny maszynowe (w kaponierach i na wałach ), indywidualna broń strzelecka załogi, działa przeciwszturmowe i haubice polowe.

Fort zachowany w dobrym stanie tj. głównie umocnienia betonowe. Umocnienia ziemne (wały, nasypy) praktycznie zniknęły w wyniku wieloletniej eksploatacji kruszywa na potrzeby okolicznych budów. Część lewa koszar szyjowych została zniszczona (wysadzona). W wyniku usunięcia nasypów ziemnych można zobaczyć konstrukcję betonową wszystkich obiektów np. koszar szyjowych m.in. konstrukcję stropu z metrową piaskową "poduszką" rozdzielającą warstwy stropu oraz całkowicie odkrytej lewej kaponiery/tradytora broniącej przestrzeni szyjowej fortu. Prawa część dziedzińca fortu w części szyjowej przez lata wykorzystywana była przez wojsko, jako strzelnica. Pomieszczenia koszar są obecnie mało udolnie zaadoptowane na magazyny i hale do produkcji pieczarek (?). W obiektach do niedawna można było zobaczyć m.in. drzwi pancerne. Niestety większość stalowych elementów nie przetrwała konfrontacji z rzeczywistością.  Obszar lewej część fortu m.in. wokół kaponiera barkowej jest często zalewana w czasie "mokrego sezonu" i przez to bywa trudno dostępny. Na zewnątrz fortu od czoła zachował się ładnie. choć częściowo profil ziemnego glacis. Fort Łobaczew został wpisany do rejestru zabytków - Karta Ewidencji Zabytków Architektury i Budownictwa – numer identyfikacyjny A-205. Wojewódzki Oddział Ochrony Zabytków w Lublinie. Delegatura w Białej Podlaskiej.

• Literatura źródłowa:
  | Fortyfikacja tom IV. Fortyfikacja rosyjska na ziemiach polskich. Materiał z konferencji naukowej. TPF 1996 |
  | Fortyfikacja tom XI. Fortyfikacje rosyjskie, Twierdze Dęblin i Brześć, fortyfikacje Lubelszczyzny. TPF 2000 |
  | БЕЛОРУССКИЕ ЗЕМЛИ В СИСТЕМЕ ФОРТИФИКАЦИОННОГО СТРОИТЕЛЬСТВА РОССИЙСКОЙ ИМПЕРИИ(1772-1941)С.А.ПИВОВАРЧИК |
  | Брестская крепость. В.Бешанов |
  
• Zdjęcia i mapy:
  | GOK Koroszczyn | ibrest.ru | www.mapywig.org |