Twierdza Osowiec - warto zobaczyć

Twierdza w Osowcu była etapem naszej podróży więc z uwagi na ograniczenia czasowe nie mogliśmy zobaczyć wszystkiego. Zwiedzanie warto rozpocząć od centralnego Fortu nr 1, w  którym mieści Muzeum Twierdzy. Fort ten dostępny jest do zwiedzania tylko z przewodnikiem, gdyż znajduje się on na terenie jednostki wojskowej. Na zewnątrz poza fosą porośnięte roślinnością i wysokimi nasypami zobaczycie niestety nie wiele. Warto wynająć przewodnika, który oprowadza zwiedzających po części długich podziemnych tuneli opowiadając ciekawą historię twierdzy oraz związane z nią legendy.Z przewodnikiem najlepiej umówić wcześniej - telefon znajdziecie na stronie internetowej: Osowieckiego Towarzystwa Fortyfikacji. Wiele przydatnych informacji znajdziecie też na stronie Biebrzańskiego Parku Narodowego .

Zwiedzanie z przewodnikiem polecam przede wszystkim tym, którzy nigdy wcześniej nie poruszali się po starych fortyfikacjach. Jest to nie tylko bardzo ciekawa lecz również najbezpieczniejsza forma poznawania fortyfikacji. Tym którzy zdecydują się zwiedzać dwa opuszczone forty przypominam, że są to obiekty niebezpieczne, w większości zrujnowane, w których łatwo jest ulec wypadkowi. Pamiętajcie więc aby nie zwiedzać w pojedynkę i nie wchodźcie do jakiejkolwiek budowli bez dobrej latarki. Oberwane stropy, z których wystają zardzewiałe stalowe pręty, dziur i studnie pod nogami mogą być bardzo niebezpieczne. Nie bez przyczyny wiele obiektów oznaczono „Zakazem Wstępu” z uwagi na liczne wypadki, którym ulegali turyści.

W Osowcu tak dawniej, jak i dziś stacjonuje wojsko więc sił rzeczy nie wszystkie obiekty są dostępne do zwiedzania . Tereny wokół Osowca obfituje w urocze widoki, w których piękno dzikiej przyrody przeplata się ze złowieszczo wyglądającymi umocnieniami twierdzy. Biebrzański Park Narodowy jest bardzo niezwykłym miejscem, w którym można się dowoli wsłuchiwać w odgłosy dzikiego ptactwa. Przy odrobinie szczęście można też spotkać dziką zwierzynę. Przez bagna biebrzańskie biegnie wiele specjalnie wytyczonych szlaków, którymi warto się przejść. Będąc w okolicy napotkamy liczne obiekty, które przypominają burzliwą historię tej ziemi.

. 

Nie będę dokładnie opisywał historii twierdzy bo w Internecie znajdziecie dokładne opisy :) , przytoczę więc w skrócie parę najważniejszych informacji. Rosja Carska, która najbardziej obawiała się zagrożenia ze strony Prus, starała zabezpieczyć swoje zachodnie granice poprzez system fortec zbudowanych na terytorium Królestwa Polskiego. W ten sposób, w przypadku ataku wroga zyskałaby cenny czas na zmobilizowanie armii rozrzuconej na przestrzeni ogromnego ówczesnego imperium. Rosjanie bardzo umiejętnie wykorzystywali warunki terenowe do budowy swoich twierdz, umieszczając je zazwyczaj w pobliżu rzek, co było dodatkowym atutem w przypadku ich obrony. Osowiecka Twierdza jest twierdzą zaporową, wybudowaną pośród naturalnych przeszkód wodnych. Twierdza składająca się z 4 fortów oraz baterii z prochownią, jako reduty łomżyńskiej. Pierwotny plan zakładał wybudowanie tylko jednego fortu zaporowego na południowym brzegu Biebrzy oznaczonego jako Fort nr 1 ale pod koniec prac budowlanych podjęto decyzję o budowie Fortu nr 2 na północnym brzegu Biebrzy. Po zakończeniu prac budowlanych przy nim rozbudowano twierdzę o Forty nr 3 i 4. Na zachód od Fortu nr 4 planowano wybudowanie Fortu nr 5 ale zamiast niego wybudowano jedynie umocnienia polowe.

W trakcie I wojny światowej we wrześniu 1914 roku załoga Twierdzy Osowieckiej prowadziła walki obronne przeciwko nacierającym Niemcom, którzy mimo użycia najcięższej artylerii moździerzowej kalibru 420 mm nie zdołali zdobyć twierdzy ani złamać marale obrońców. W dniu 6 sierpnia 1915 roku, rozwścieczeni niepowodzeniami pod Osowcem Niemcy użyli gazów bojowych przeciwko obrońcom, którzy w tym czasie nie posiadali jeszcze na wyposażeniu masek przeciw gazowych (pierwsze maski gazowe konstrukcji Zielińskiego pojawiły się w armii Rosyjskiej dopiero w lutym 1916 roku). W wyniku ataku gazowego ocalała zaledwie garstka obrońców, która odparła szturm piechoty niemieckiej. Następnie grupa ocalałych obrońców przeprowadziła kontratak, który bardzo zaskoczył Niemców. Widok plujących krwią, poparzonych i duszących się żołnierzy rosyjskich spowodował wybuch paniki w szeregach piechoty niemieckiej. Atak ten przeszedł do historii jako ” Atak Trupów”. W okresie międzywojennym w Twierdzy Osowiec stacjonowało Wojsko Polskie. We wrześniu 1939 roku armia Polska nie broniła jednak twierdzy, gdyż główne uderzenie armii hitlerowskiej skierowane było na przeprawę pod Wizną. Bitwa nad tą rzeką przeszła do historii pod nazwą „Polskie Termopile”